Masalın Kökünden Geleceğin Dünyasına
Çocuklara doğayı korumayı nasıl anlatabiliriz? Suyun, toprağın, ormanın ve temiz havanın yalnızca bugünün değil, yarının da emaneti olduğunu onların dünyasına hangi dille taşıyabiliriz?
“Evvel Yeşil, Âhir Yeşil” projesi bu sorudan doğdu. Çıkış noktamız oldukça açıktı: Çevre ve iklim bilinci çocuklara yalnızca bilgi olarak aktarılmamalı; onların hayal dünyasına, kültürel hafızasına ve günlük yaşamına dokunmalıydı.
Bu nedenle kendi kültürümüzün sevilen kahramanlarını çağımızın çevre sorunlarıyla buluşturduk. Keloğlan, Şahmeran, Nasreddin Hoca, Anka Kuşu, Tepegöz, Dede Korkut, Karagöz ve Hacivat bu kez çocuklara Yeşil Vatan’ı korumanın hikâyesini anlatıyor.
Projenin en önemli somut çıktısı, ilkokul düzeyindeki çocuklara yönelik hazırlanan yedi kitaplık özgün masal setidir. Her kitap, çevre ve iklim sürdürülebilirliğinin farklı bir boyutunu kültürel bir kahraman üzerinden ele almaktadır.
Keloğlan ve Çöp Dağı sıfır atık ve geri dönüşümü, Şahmeran’ın Sessiz Bahçesi doğanın ve biyolojik çeşitliliğin korunmasını, Nasreddin Hoca ve Kaybolan Göl su tasarrufunu, Anka Kuşu ve Küllerinden Yeşeren Orman ormanların korunmasını ve yeniden yeşertilmesini, Tepegöz’ün Bitmeyen Sofrası gıda israfını ve bilinçli tüketimi, Dede Korkut ve Son Tohum tohumun, toprağın ve üretimin geleceğini, Karagöz ile Hacivat ve Gökyüzünü Kim Sakladı? İse temiz hava ve çevre sorumluluğunu çocukların anlayabileceği bir anlatımla işlemektedir.
Dolayısıyla ortaya yalnızca bir proje fikri değil; yazılmış, görsel dünyası oluşturulmuş ve kitap setine dönüştürülmüş somut bir eğitim materyali çıkmıştır. Proje kapsamında özgün masal metinleri hazırlanmış, her hikâyenin çevre kazanımları belirlenmiş, geleneksel Türk kültürü motifleri masalların içerisine yerleştirilmiş, kitapların kapak ve iç sayfa görsel dünyası oluşturulmuş ve seri bütünlüğü sağlanmıştır.
Bu çıktının asıl değeri ise kitapların raflarda kalacak eserler olarak düşünülmemesidir. Masallar; sınıf içi okuma etkinliklerinde, çevre ve iklim çalışmalarında, Yeşil Vatan temalı okul etkinliklerinde, sıfır atık uygulamalarında ve öğrencilerin çevre farkındalığını geliştirmeye yönelik eğitim çalışmalarında kullanılabilecek şekilde kurgulanmıştır.
Böylece proje, masal kitabı + kültürel miras + çevre eğitimi + davranış kazandırma ekseninde uygulanabilir bir modele dönüşmektedir.
“Evvel Yeşil, Âhir Yeşil”in Yeşil Vatan çalışmalarına sunduğu katkı da tam olarak burada ortaya çıkmaktadır. Çocuğa “ormanları korumalısın” demek yerine Anka Kuşu’nun küllerinden yeniden yeşeren ormanını anlatıyoruz. “Suyu israf etme” demek yerine Nasreddin Hoca ile kaybolan gölün peşine düşürüyoruz. Gıda israfını bir tanım olarak öğretmek yerine Tepegöz’ün bitmeyen sofrasında düşündürüyoruz. Böylece çevre bilincini soyut bir kavram olmaktan çıkarıp hikâyenin ve çocuğun yaşamının içine taşıyoruz.
Projenin hedefi, yedi kitapla sınırlı bir yayın ortaya koymak değildir. Bu setin okullarda uygulanabilecek etkinliklerle desteklenmesi, çocukların masallardan hareketle kendi çevre çözümlerini üretmeleri ve projenin farklı eğitim ortamlarına taşınmasıyla sürdürülebilir ve yaygınlaştırılabilir bir Yeşil Vatan eğitim modeline dönüşmesi amaçlanmaktadır.
Çünkü iklim sürdürülebilirliği yalnızca bugünün çevresini korumak değildir; gelecek kuşakların düşünme ve yaşama biçimini de dönüştürmektir. Bunun yolu ise çocuklukta atılan küçük fakat kalıcı adımlardan geçmektedir.
Biz geçmişten gelen kahramanlarımızı geleceğin meseleleriyle buluşturduk. Masalı yalnızca anlatmadık; onu çevre eğitiminin bir aracına dönüştürdük. Kültürel mirasımızı korurken çocukların yaşanabilir bir geleceğe ilişkin sorumluluk geliştirmelerini hedefledik.
Bugün elimizde bunun somut karşılığı var: Yedi özgün masal, yedi çevre teması, kültürel kahramanlarımızdan oluşan ortak bir anlatı dünyası ve çocuklara ulaşmaya hazır bir kitap seti.
Çünkü “Evvel Yeşil, Âhir Yeşil” için evvel, bize bırakılan kültür ve tabiattır; âhir, bizim çocuklara bırakacağımız dünyadır.
Evvel masaldı, âhir bizim elimizde.
