Bolu Valiliği ve Yeniçağa Kaymakamlığı koordinesinde yürütülen 'canlarımız kaybolmasın' projesi çerçevesinde kayıp şahıs olaylarının önlenmesine yönelik çalışmalar aralıksız sürüyor. Bu minvalde Yeniçağa ilçesine bağlı Kemaller Köyü'nde yaşayan Alzheimer hastası bir vatandaşın koluna akıllı saat takıldı. Uygulama doğrultusunda, vatandaşın ikamet ettiği evin çevresinde 200 metrelik güvenli alan belirlendi. Alzheimer hastası vatandaşın bu sınırın dışına çıkması halinde, kızının cep telefonuna anlık bildirim gönderilecek. Bolu Valiliği ise konuya ilişkin yaptığı açıklamada, 'Toplum destekli güvenlik hizmetleri kapsamında yürütülen bu tür uygulamalar ile özellikle risk grubunda bulunan vatandaşların korunması, kaybolma olaylarının önlenmesi ve en kısa sürede bulunmalarının sağlanması hedeflenmektedir' ifadelerine yer verdi.

Bahar ayları, kullanıcı alışkanlıklarında yenilenmenin hız kazandığı dönemler arasında yer alıyor. Teknolojik kullanım ömrünü tamamlayan bilgisayarlar ise performans kaybı nedeniyle hem bireysel hem kurumsal verimliliği doğrudan etkiliyor. Yeni nesil cihazlar, gelişmiş donanım ve hız avantajıyla bu kaybı ortadan kaldırarak kullanıcı deneyimini yeniden şekillendiriyor.

Yeni nesil bilgisayarlar hız ve akıcılığı yeniden tanımlıyor

Uzun süre kullanılan bilgisayarlar; donanımsal eskime, dolu depolama alanı ve güncel yazılımlarla uyumsuzluk nedeniyle performans kaybı yaşayabiliyor. Açılış sürelerinin uzaması ve uygulama gecikmeleri, zaman kaybına dönüşüyor. Yeni nesil bilgisayarlar ise; güçlü işlemci, yüksek RAM kapasitesi ve hızlı depolama çözümleriyle çoklu görevlerde kesintisiz performans sunuyor. Bu sayede kullanıcılar daha kısa sürede daha fazla iş tamamlayabiliyor.

Eski ve yeni cihaz arasındaki fark belirginleşiyor

Eski bilgisayarlar temel ihtiyaçları karşılamakta zorlanırken, yeni nesil cihazlar kullanıcı beklentilerini aşan bir performans sunuyor. Uzaktan çalışma, online eğitim ve içerik üretiminin yaygınlaşmasıyla birlikte güçlü donanıma olan ihtiyaç artıyor. Bu noktada cihaz seçimi, yalnızca konfor değil aynı zamanda verimlilik ve zaman yönetimi açısından kritik hale geliyor.

Excalibur ile yüksek performanslı deneyim

Excalibur, yüksek performansı ince ve taşınabilir formda sunarak kullanıcıların hız ve verimlilik beklentilerine yanıt veriyor. Yeni nesil işlemci ve ekran kartı kombinasyonu, yoğun iş yüklerinde akıcı bir deneyim sağlarken; gelişmiş soğutma sistemi ve hızlı depolama çözümleri kesintisiz kullanım imkânı sunuyor.

Bakan Uraloğlu, 21 Nisan 2025'te 'Uzay Vatan'da görevine başlayan TÜRKSAT 6A'ya ilişkin yazılı açıklamada bulundu. Bakan Uraloğlu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla gerçekleştirilen törenle resmen hizmete alınan uydunun 42 derece doğu yörüngesindeki görevine başarıyla devam ettiğini kaydetti. Uraloğlu, 'Yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranı ile ürettiğimiz TÜRKSAT 6A geniş kapsama alanıyla ülkemizin uzay ve haberleşme kapasitesi için önemli bir kilometre taşı oldu' ifadesini kullandı.

'TÜRKSAT 6A ile ülkemizi haberleşme uydusu tasarlayıp üretebilen dünyadaki 11 ülke arasına taşıdık'

TÜRKSAT 6A için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığındaki çalışmaların 15 Aralık 2014'te başladığını ve yaklaşık 10 yıl sürdüğünü belirten Uraloğlu, 21 Mayıs 2015'te TÜRKSAT ve Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) iş birliğiyle TUSAŞ tesislerinde kurulan Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezinin (USET) açılmasıyla çalışmalara başlandığını hatırlattı.

TÜRKSAT 6A Projesi kapsamında yerlilik ve milliğe verdikleri önemi vurgulayan Uraloğlu, şu ifadelere yer verdi:

'Yüzde 80'inin üzerinde yerlilik oranına ulaştırdığımız uydumuz için 84 yerli ve milli uydu ekipmanın üretimi yapıldı. TÜBİTAK UZAY, ASELSAN, CTech ve TUSAŞ'ın ürettiği bileşenler test edilip uyduya entegre edildi. Tüm testleri başarıyla geçen uydumuzu, ABD'nin Florida Eyaleti'ndeki Cape Canaveral Uzay Üssü'ndeki Space X tesislerinden 9 Temmuz 2024'te uzaya fırlattık. 28 Aralık 2024'te ise nihai görev yörüngesi olan 42 derece doğu boylamına ulaşan uydumuzun ilk test yayınını da 17 Şubat 2025'te gerçekleştirdik. Böylece TÜRKSAT 6A ile ülkemizi haberleşme uydusu tasarlayıp üretebilen dünyadaki 11 ülke arasına taşıdık.'

'TÜRKSAT 6 aktif uyduyla, dünya uydu operatörleri arasında yer alıyor'

Uraloğlu, Türkiye'nin uydu serüveninin 1994'te TÜRKSAT 1B uydusuyla başladığını belirterek 'Bugün TÜRKSAT; 31, 42 ve 50 derece yörüngelerindeki 6 aktif uyduyla, dünya uydu operatörleri arasında yer alıyor. Jeosenkron yörüngede görev yapan TÜRKSAT 6A, başta televizyon yayıncılığı olmak üzere acil durum haberleşmesi gibi kritik hizmetleri geniş bir coğrafyada sunuyor. TÜRKSAT 6A sayesinde televizyon yayını yapan uydular yedeklenebilir hale gelirken, TÜRKSAT'ın sunduğu hizmet kapasitesi de arttı' diye konuştu.

TÜRKSAT 6A ile aynı zamanda hizmet ihraç ettiklerini de söyleyen Uraloğlu, Dubai'de düzenlenen Orta Doğu'nun en büyük yayıncılık fuarı CABSAT 2025'te TÜRKSAT 6A üzerinden verilecek hizmetler için ilk ihracatın gerçekleştirdiklerini de hatırlattı. Bakan Uraloğlu, 'TÜRKSAT ile Dubai merkezli firma arasında imzalanan sözleşme kapsamında yapılan kapasite satışıyla TÜRKSAT, ilk kez Hindistan'ın doğusunda hizmet vermeye başladı' açıklamasında bulundu.

'TÜRKSAT uydularımız artık 110'u aşkın ülkede 5,5 milyar nüfusa hitap ediyor'

TÜRKSAT 6A ile birlikte Türkiye'nin kapsama alanını dünyanın en uzak noktalarına taşıdıklarını dile getiren Uraloğlu, şöyle devam etti:

'Uzay vatanımızdaki egemenliğimizi, teknoloji ihraç eden kabiliyetimizle birleştirdik. Bugün TÜRKSAT, sadece bir uydu operatörü değil, yurt dışında tercih edilen ve güven duyulan bir teknoloji markası hâline geldi. Pakistan, Hindistan, Nepal, Bangladeş, Myanmar, Tayland, Malezya ve Endonezya ile Sri Lanka'nın önde gelen platformu Freesat Lanka'nın 50 kanalını TÜRKSAT 6A'nın hizmet kapsamına dahil ettik. TÜRKSAT uydularımız artık 110'u aşkın ülkede 5,5 milyar nüfusa hitap ediyor' şeklinde konuştu.

TÜRKSAT uyduları 2025'te yayıncılık rekoru kırdı

TÜRKSAT uyduları üzerinden yayın yapan toplam TV kanal sayısının da 532'ye ulaşarak son 10 yılın en yüksek seviyesine çıktığını kaydeden Uraloğlu, 'TÜRKSAT 6A uydusunun hizmete girmesiyle sağlanan Güney Asya açılımı, TÜRKSAT'ın küresel yayıncılık pazarındaki büyüme ivmesini tarihi bir rekora taşırken, TÜRKSAT uyduları üzerinden yayın yapan kanal sayısı sadece bir yılda yüzde 20'lik artış yakaladı. Yurtdışı merkezli kanal sayısındaki artış ise beş yılda yüzde 50 gibi rekor düzeyde oldu' ifadelerinde bulundu.

2020 yılı sonunda 114 olan yabancı menşeli kanal sayısının da 2025 yılı sonu itibariyle 171'e yükseldiğini de kaydeden Uraloğlu, söz konusu artışla birlikte Türkiye'nin uydu hizmetleri ihracat hacminin de rekor düzeye taşındığını belirtti.

'2029'da hizmete almayı planladığımız 7A uydusu Türkiye'nin dijital gelecek vizyonunun taşıyıcısı olacaktır'

Uraloğlu, TÜRKSAT'ın uzaydaki haberleşme kapasitesini artırma hedefi kapsamında TÜRKSAT 7A'ya ilişkin finansman desteğini kapsayan protokolün, TÜRKSAT ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Araştırmaları Merkezi Başkanlığı arasında 19 Haziran 2025'te imzalandığını hatırlattı. Uraloğlu, protokol ile TÜRKSAT 7A'nın yapım sürecine yönelik olarak Bakanlık tarafından sağlanacak desteğin çerçevesinin belirlendiğini ifade etti.

TÜRKSAT 7A projesinin, 42 derece Doğu yörüngesinde görev yapan TÜRKSAT 3A uydusunun tasarım ömrünün sona yaklaşması nedeniyle başladığını belirten Uraloğlu, '2029 yılında hizmete almayı planladığımız bu uydumuz daha yüksek veri kapasitesi, daha güçlü kapsama alanı ve esnek kaynak yönetim kabiliyetiyle, 7A uydusu Türkiye'nin dijital gelecek vizyonunun taşıyıcısı olacaktır. Hizmete alındıktan sonra ülkemizin uzaydaki bağımsızlığının güçlü bir simgesi olarak varlığını sürdürecektir' açıklamasında bulundu.

Zirveye; Atilla Toros, Rektör Erol Yaşar, Tarsus Üniversitesi Rektör Vekili Serkan Şahin, Türkiye Uzay Ajansı Yönetim Kurulu Başkanı Yusuf Kıraç, TUSAŞ Genel Müdür Yardımcısı Yavuz Emir Beyribey başta olmak üzere çok sayıda protokol üyesi, akademisyen, öğrenci ve sektör temsilcisi katıldı.

“Milli Teknoloji Hamlesi Bir Bağımsızlık Stratejisidir”

Açılışta konuşan Vali Atilla Toros, Milli Teknoloji Hamlesi’nin yalnızca bir kalkınma programı değil, aynı zamanda bir bağımsızlık stratejisi olduğunu vurguladı. Toros, Türkiye’nin “Türkiye Yüzyılı” vizyonu doğrultusunda yüksek teknoloji ve milli üretim gücüyle küresel ölçekte söz sahibi olduğunu ifade etti.

“Gençlerin Hayallerine Ortak Olmayı Önceliyoruz”

Rektör Prof. Dr. Erol Yaşar ise üniversitenin araştırma odaklı dönüşümüne dikkat çekerek, gençlerin önünü açmanın en büyük hedefleri olduğunu belirtti. Yaşar, üniversitenin bilim üreten ve teknoloji ihraç eden bir yapıya kavuşması için çalışmaların sürdüğünü söyledi.

Teknolojinin Geleceği Masaya Yatırıldı

Zirvede düzenlenen panellerde;

• Havacılık ve Uzay Teknolojileri oturumunda Türkiye’nin uzay vizyonu ele alındı.
• Yapay Zekâ panelinde ulusal strateji, dezenformasyon ve kamu politikaları tartışıldı.
• Savunma Sanayi oturumunda yerli üretim ve üniversite-sanayi iş birliği öne çıktı.
• Nükleer Enerji ve Gelecek panelinde enerji güvenliği ve dijitalleşme süreçleri değerlendirildi.

Sektör Devleri Öğrencilerle Buluştu

Fuaye alanında stant açan Baykar, ASELSAN, ROKETSAN, HAVELSAN ve TRT gibi kurumlar, öğrencilere kariyer fırsatları ve teknolojik gelişmeler hakkında bilgi verdi.

Zirve, panelistlere plaket takdimi ve toplu fotoğraf çekimiyle sona erdi.

Okul öğrencilerinden Şebnem Ercan, Mert Ali Toksoy ve Ali Efe Oktay, güvenlik teknolojileri alanında geliştirdikleri yenilikçi iş fikirlerini Millî Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’e sunma fırsatı buldu.

Hazırladıkları projeler ve ortaya koydukları girişimcilik vizyonuyla dikkat çeken öğrenciler, okullarını başarıyla temsil ederek gurur kaynağı oldu.

Geleceğin teknoloji üreticileri arasında yer almaya aday gençler tebrik edilirken, başarılarının devamı temenni edildi.

5G teknolojisi ile yüksek hızlı interneti eşyaların da kullanabileceğini söyleyen Hakan Topuzoğlu, 'Aslında 5G'ye geçilmesiyle birlikte büyük bir heyecan oluştu ama tabii ki bu konuda da birçok konuda olduğu gibi yanlış bilgiler de verildi. 5G sadece internetin hızlı kullanılması ya da sadece videonun daha hızlı izlenmesi değil, IOT dediğimiz Internet Of Things, yani nesnelerin interneti alanında daha iyi çalışmalar yapılması için gerekli altyapının adı diyebiliriz. Aslında şöyle bu konuyu açabiliriz. Örnek veriyorum bir ameliyat yapılacak. Uzaktan robotlarla bir ameliyat yapmak istiyorsunuz. Burada daha hızlı internete ihtiyacınız var. Ya da bir şehrin, bir ülkenin trafiğini düzenleyeceksiniz. Burada daha hızlı internete ihtiyacınız var. Çünkü tüm cihazlar birbiriyle haberleşmeye başlıyor ve haliyle de daha hızlı haberleşmeye ihtiyaç oluyor. Öyle olduğu için de işte buralarda 5G'ye çok büyük ihtiyaç duyuyoruz. 5G hayatımızı kolaylaştırıcı bir unsur olarak aslında karşımıza çıkmış durumda. Dediğim gibi, artık sadece internet kullanıcısı deyince aklımıza insanlar gelmiyor, cihazlar da geliyor ve şu anda milyarlarca cihaz internete bağlanır durumda. Buna çamaşır makinesi, buzdolabı, televizyon, dediğim gibi aklınıza gelebilecek tüm o robotik cihazları sayabiliriz. Bu şekilde binlerce, milyonlarca, milyarlarca cihaz artık internete bağlı ve bunun da daha büyük hıza ihtiyacı var. Aynı şekilde bizim internetin akıcı olması gereken yerlerde örnek veriyorum, eskiden canlı yayın dediğimizde bile bir maç yapılırken golü biz herhalde 3-5 saniye ya da 10 saniye sonra görüyorduk. Orada bile canlı dediğimiz yayın canlı olmuyordu ama artık 5G teknolojisiyle ya da buna benzer yeni teknolojilerle artık canlı olarak ameliyat yapıldığı gibi canlı olarak da yine bu işlemleri takip edebiliyoruz' dedi.

Topuzoğlu, yüksek hızda internetle birlikte siber saldırıların da hızlı olacağını ve yüksek güvenlik önlemlerinin de alınması gerektiğini söyleyerek, 'Aslında tabii ki internette olduğu gibi çok ciddi bir şekilde manyetik alan oluşmakta. Bu manyetik alan da insan üzerinde hem fizyolojik hem sosyolojik, hatta psikolojik şekilde de etkiler bırakmakta. Bundan dolayı bizim teknolojiyi kullanırken daha dikkatli olmamız gerekiyor. Örnek veriyorum, çocuğumuzun eline tablet verip çekilmek yerine belki tableti bir noktaya koyup masadan izlemesini sağlamak gibi ya da belki de böyle bir alışkanlık edindik, telefon hep yastığımızın altında ya da yatarken dahi yanımızda. Bunu yapmayıp daha dikkatli olmamız, işte modemi evin içerisinde her an yaşadığımız bir alanda değil de biraz daha uç köşeye koymamız bile bir önlem olarak karşımıza çıkabilir. Bir de işin güvenlik boyutu var. Güvenlik anlamında da zafiyetler de daha çok artmış durumda. Hacker dediğimiz interneti ele geçiren ya da işte birtakım şifrelerinizi, serverlarınızı ele geçiren insanlar da şifre bulma işlemini ya da bu saldırıları daha hızlı yapabilecekleri için de buradaki güvenlik adımlarının daha güçlü hale getirilmesi ve güvenlik kurallarının, protokollerinin de artık bir kural haline gelmesi, bir standart haline gelmesi de gerekmekte. Hızlı internet yüksek güvenlik gerektirir diyebiliriz. Çünkü artık dediğim gibi daha fazla önlem alınması gereken, daha dikkatli olmamız gereken bir döneme de girmiş durumdayız' ifadelerini kullandı.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 17 Nisan 2025 tarihinde İstanbul Havalimanı'nda başlayan Eş Zamanlı Üçlü Bağımsız Pist Operasyonları (TRO) hakkında açıklamada bulundu. Bakan Uraloğlu, Türkiye'nin Üçlü Pist Operasyonu'nu Avrupa'da uygulayan ilk ülke olduğuna dikkati çekerek 'Üçlü Pist Operasyonlarının başarılı bir şekilde uygulanması, Avrupa havacılığı için dönüm noktası niteliğindedir. Devlet Hava Meydanları İşletmesi hava trafik kontrolörlerimizin disiplinini, yenilikçiliğini, ekip çalışmasını ve tüm proje ortaklarının koordineli çabasını yansıtmaktadır' açıklamasında bulundu.

'Uçuş mesafelerinde yüzde 21 iyileşme gerçekleşti'

Bakan Uraloğlu, Üçlü Pist Operasyonlarının İstanbul Havalimanı'nın genel kapasitesini artırmada önemli bir kilometre taşı olduğunu dile getirerek açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

'Operasyon, yoğun saatlerde trafiği yönetmede yüksek esneklik ve verimlilik sağladı. Bunun sonucu olarak 29 Kasım 2025'te bir saatte 78 iniş, 2 Temmuz 2025'te ise bir saatte 81 kalkışı başarıyla gerçekleştirerek rekorlara imza attık. 78 inişe ilişkin analizlerimizde ise iniş başına ortalama yaklaşık 40 deniz mili mesafe tasarrufu sağlandığını ve uçuş mesafelerinde yüzde 21 oranında iyileşme gerçekleştiğini tespit ettik.'

'Yıllık bazda 50 bin ton karbon salınımı önlendi'

Uraloğlu, söz konusu analizin operasyonel esnekliğin daha kısa rotalara ve İstanbul Terminal Kontrol Sahası'nda iyileştirilmiş trafik akışı yönetimine imkân tanıdığını ortaya koyduğunu dile getirdi.

Uraloğlu, tipik bir dar gövdeli uçak üzerinden yapılan hesaplamalara göre, yaklaşma aşamasında sağlanan yaklaşık 30 deniz mili mesafe kısalmasının uçuş başına ortalama 352 kilogram yakıt tasarrufu ve bin 112 kilogram karbondioksit emisyon azaltımı sağladığını belirterek, 'Bu kazanımlar yıllık bazda yaklaşık 50 bin ton karbon salımının önlenmesi anlamına geliyor. Bu da yaklaşık 2,2 milyon ağacın yıllık karbon tutma kapasitesine eşdeğer bir çevresel fayda demek' diye konuştu.

'Taksi sürelerini ciddi şekilde azalttık'

Uraloğlu, üçlü pist operasyonlarının yalnızca havadaki kazanımlarla sınırlı kalmadığını, yer hareketlerinde de önemli verimlilik sağladığını vurgulayarak, 'Uçakları kapılarına en yakın pistlere yönlendirerek taksi sürelerini ciddi şekilde azalttık. Yapılan analizler, iniş yapan uçaklarda taksi sürelerinin ortalama yüzde 10,2, kalkışlarda ise yüzde 2,8 oranında kısaldığını; buna bağlı olarak yakıt tüketiminde yüzde 6,6 ile yüzde 14,4 arasında düşüş sağlandığını gösteriyor' ifadelerini kullandı.

Bu iyileşmelerin doğrudan zamanında performans oranına (OTP) da yansıdığını ifade eden Uraloğlu, 2025 yılında İstanbul Havalimanı'nın yüzde 80,72 zamanında performans oranına ulaştığını, bu oranın yüzde 71,2 olan Avrupa ortalamasının oldukça üzerinde gerçekleştiğini vurguladı.

'Tasarruf edilen her deniz mili, havacılık hedeflerimize atılmış somut bir adım anlamına geliyor'

Uraloğlu, üçlü pist operasyonlarının İstanbul Havalimanı'nın 2053 net sıfır emisyon hedefi açısından önemli bir rol üstlendiğini aktararak, 'Hem havada katedilen mesafeyi hem de yerdeki taksi sürelerini azaltarak yalnızca kapasiteyi artırmakla kalmıyor, aynı zamanda karbon emisyonlarını da sistematik şekilde düşürüyoruz. Tasarruf edilen her deniz mili, sürdürülebilir havacılık hedeflerimize atılmış somut bir adım anlamına geliyor' şeklinde konuştu.

CANİKFEST kapsamında Samsun'a getirilen insansı robot CANİKMAN, Canik İlçe Nüfus Müdürlüğü'nde fahri kimlik belgesi verilerek 'Türkiye'nin nüfusa kaydedilen ilk robotu' olmuştu. 'Canik' adıyla kayıtlara geçen robot, şimdi Canik Belediyesi bünyesinde sahaya indi. Canik Özdemir Bayraktar Keşif Kampüsü'nde görev yapan CANİKMAN, kampüse gelen öğrencileri 'hoş geldiniz' diyerek karşılıyor, derslere katılarak çeşitli konularda bilgi veriyor ve yeni gelenlere kampüsü tanıtıyor. Öğrencilerin yoğun ilgisiyle karşılaşan CANİKMAN, kısa sürede kampüsün en dikkat çeken unsurlarından biri hâline geldi.

'Şimdi mesaisi başlıyor'

CANİKMAN'ın artık sahada aktif rol üstleneceğini belirten Canik Belediye Başkanı İbrahim Sandıkçı, dört yıldır çocuklara yönelik teknolojik eğitimler verdiklerini söyledi. Geçen yıl düzenlenen CANİKFEST'te verilen robot sözünü tuttuklarını ifade eden Sandıkçı, çocukları teknolojiyle buluşturmaya devam edeceklerini vurguladı. Çocukların eğitimine insansız araçları dâhil ettiklerini kaydeden Sandıkçı, 'Burada dört yıldır çocuklara teknolojik eğitimler vermekteyiz. Geçen yıl yaptığımız CANİKFEST'te çocuklara ve gençlere robot sözü vermiştik. O sözümüzü tuttuk. Bugün CANİKMAN aramızda ve çocuklarla birliktedir. Çocuklarımızın eğitimine insansız araçlar dâhil olmuş oldu. Çocuklarımız bu tür insansız araçları üretene kadar, bu robotları onlarla buluşturmaya devam edeceğiz. Nüfusa kaydı yapıldı. Bir süre ülkeyi dolaştı. Şimdi yerleşik olarak Samsun Canik'te olacak. Bundan sonra kırsallar dâhil olmak üzere, oradaki öğrenciler de dâhil edilerek bu insansız araçlarımızı oraya götüreceğiz. Bu alanda eğitimde eşitliği sağlamış olacağız. Robot aynı zamanda bir çekim merkezi de oluşturdu. Yeni bir şeyi görmenin heyecanıyla, sohbet ettiğim anne ve babalardan şunu duyuyorum: 'Sabaha kadar hiç uyumadı, robotu kampüste görecek diye.' Amaç buydu. Çocuk CANİKMAN ile konuştu, ona dokundu ve bundan sonrası için hayal kuracak. Canik'te öğrenci olup yapay zekâ, robotik kodlama, yazılım ve robotlar konusunda görmemiş ya da dokunmamış hiçbir öğrencimiz kalmayacak. Şimdi mesaisi başlıyor. Bundan sonra yaz kış demeden okulları dolaşacak. Ülkemizin savunma sanayi noktasında geldiği yer ortadadır. Şimdi biz, mühendisler ordusu yetiştirmenin derdindeyiz. Cumhurbaşkanımızın milli teknoloji hamlesinin meyvelerini almaya başladık. Tüm gençlerimizin bu anlamda yazılımcı, kod yazan ve insansız araç geliştiren bireyler hâline gelmesini istiyoruz. Bu kampüsler bunun için var' dedi.

'İlk defa böyle bir robot görüyoruz'

Öğrenci Elif Sahra, 'Robot bizler için güzel bir deneyim oluyor. Bizi karşıladı, elimizi sıktı, sorular sorduk. İlk defa ben böyle bir robot gördüm' diye konuştu.

Öğrenci Fatih Yeni ise 'Daha önce robotlar üzerine araştırmalar yapıyordum. Burada ilk defa canlı canlı robot gördüm. Gerçek insan gibidir' şeklinde konuştu.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, enerji verimliliğine yönelik farkındalığın artırılması için attığı adımlara bir yenisini daha ekledi. Toplumda enerji kültürünün oluşturulması, gelecek nesillerde enerji verimliliği ve çevre bilincinin geliştirilmesi ve enerjinin üretimden nihai tüketime kadar tüm aşamalarda verimli kullanımına yönelik davranış biçimlerinin kazandırılması amacıyla, Bakanlık ile TÜBİTAK iş birliğinde lise öğrencileri arasında Enerji Verimliliği Proje Yarışması düzenlendi.

57 başvuru

Yarışmaya, bu yıl toplam 57 proje başvurusu yapıldı. Başvuruların 25'i konut, 11'i sanayi, 12'si tarım ve 9'u ulaşım sektörlerine yönelik oldu.

4 projeye ödül

Başvurular, akademisyenlerden oluşan bir jüri tarafından değerlendirildi. Değerlendirme sonucunda, üç proje dereceye girerken, bir proje de jüri özel ödülüne layık görüldü.

Yarışmada dereceye giren projelerden, 'Atıl Tekstilden Nano-Gümüş Selüloz Kompozit: Enerji Verimliliği ve Küf Dirençli Akıllı Panel' birincilik ödülüne layık görülürken, 'Tarımsal Sulama Göletlerinde Sürdürülebilir Su Yönetimi için Büyük Veriye Dayalı Tahmin ve Yapısal Optimizasyon Modeli' ikinci, 'Şehiriçi Trafikte Bekleme Sürelerini Azaltmaya Yönelik Matematiksel Tabanlı Enerji Verimliliği Modeli' ise üçüncü oldu. 'Güneş Paneli Verimliliğinin Soya Parafini Baryum Sülfat Kompoziti ile Artırılması' adlı proje de jüri özel ödülünü kazandı.

Canik Belediyesi'nin Canik Özdemir Bayraktar Keşif Kampüsü Deneyap Teknoloji Atölyesi için gerçekleştirilen öğrenci seçme sınavları, öğrencilerin yoğun katılımıyla devam ediyor. Bu yıl da öğrencilerin yoğun ilgisine sahne olan sınavda, sınav sürecinden sonra öğrenciler için bilim ve teknoloji etkinlikleri gerçekleştiriliyor. Sınava girmek için Canik Özdemir Bayraktar Keşif Kampüsü'ne gelen öğrencilerin, kendilerini karşılayan insansı robot CANİKMAN'i gördüğü anlar ise renkli görüntülere sahne oluyor. Öğrenciler ve aileler sınav sonrası CANİKMAN ile hatıra fotoğrafı çektiriyor, CANİKMAN ile düzenlenen etkinlikler, deney ve gözlem çalışmalarında bir araya geliyor. Sınava katılan öğrencilere başarı dileklerinde bulunan Canik Belediye Başkanı İbrahim Sandıkçı, bilim ve teknoloji alanında ücretsiz eğitim ve söyleşi programlarını devam ettirdiklerini kaydetti.

Milli Teknoloji Hamlesi seferberliği

Canik'te teknoloji okuryazarı nesiller yetiştirmeye devam ettiklerini ifade eden Başkan İbrahim Sandıkçı, 'Canik'imizde yeteneklerini değere dönüştüren bilim ve teknolojiye hâkim nesiller yetiştirmeyi sürdürüyoruz. Canik Özdemir Bayraktar Keşif Kampüsümüzde yapay zekâ araçları, bilim ve teknoloji alanında teorik ve uygulamalı eğitimlerimizi sürdürüyor, gençlerimizi yenilikçi teknolojilerle tanıştırıyoruz. Canik Özdemir Bayraktar Keşif Kampüsümüzde yer alan 10 farklı atölye ve keşif alanımızda gerçekleştirdiğimiz ücretsiz eğitimlerin yanı sıra öğrencilerimizi bilim söyleşileriyle de bir araya getiriyoruz. Canik'te Milli Teknoloji Hamlesi idealiyle geleceğe ilerleyen gençlerimiz teknolojiyi üretiyor, bilgi ve yetenekleriyle yeni başarılara imza atmaya devam ediyor' şeklinde konuştu.

Casper tarafından yapılan açıklamada, hafiflik, uzun pil ömrü ve kesintisiz performansın; günün farklı anlarında ve farklı ortamlarda çalışan kullanıcılar için en kritik kriterler arasında yer aldığı, taşınabilir cihazlara olan talebin ise hızla arttığı ifade edildi.

Ayrıca, çalışma hayatının mekândan bağımsız hale gelmesinin teknolojiye yönelik beklentileri yeniden şekillendirdiği belirtilerek, kullanıcıların gün boyu rahat taşınabilen ve uzun süre şarj gerektirmeden çalışabilen cihazlara ihtiyaç duyduğu aktarıldı. Bu dönüşümün laptop tercihlerini doğrudan etkilediği, taşınabilirliğin günümüzün en önemli teknoloji trendlerinden biri haline geldiği kaydedildi.

'Hibrit çalışma ve dijital göçebe trendi yükseliyor'

Marka açıklamasında hibrit çalışma modelinin kullanıcıların gün içerisinde farklı lokasyonlarda üretken olmasını gerektirdiği belirtilerek, bu durumun laptopları sabit masaüstü deneyiminden çıkararak mobil bir çalışma aracına dönüştürdüğü ifade edildi.

Dijital göçebe yaşam tarzını benimseyen kullanıcıların da hafif, dayanıklı ve uzun pil ömrüne sahip cihazları tercih ettiğinin vurgulandığı açıklamada, gün boyu hareket halinde olan kullanıcılar için cihazın ağırlığı ve taşınabilirliğinin performans kadar kritik rol oynadığına dikkat çekildi.

'Pil ömrü kullanıcı deneyimini belirliyor'

Laptopların hafif olmasının günlük kullanım konforunu doğrudan etkilediği belirtilerek, 1-1,5 kilogram aralığındaki cihazların çanta yükünü azalttığı ve uzun pil ömrü sayesinde kesintisiz çalışma imkânı sunduğu kaydedildi. Özellikle priz erişiminin sınırlı olduğu ortamlarda güçlü batarya performansının kullanıcıların üretkenliğini korumasına yardımcı olduğu ifade edildi.

Nirvana serisi öne çıkarıldı

Casper, Nirvana laptop serisiyle hibrit çalışma ve mobil yaşamın ihtiyaçlarına yanıt verdiğini duyurdu. Açıklamada, seride yer alan modellerin yaklaşık 1,6 kilogram ağırlık ve 19 milimetre inceliğindeki tasarımlarıyla gün boyu kolay taşınabilirlik sunduğu belirtildi.

Nirvana serisinin performans ve batarya özellikleriyle de öne çıktığı aktarılan açıklamada, yeni nesil Intel ve AMD işlemciler, yüksek RAM ve SSD seçenekleriyle desteklenen cihazların çoklu görevlerde akıcı bir deneyim sağladığı ifade edildi. 13 saate varan pil ömrü sayesinde gün boyu kesintisiz kullanım imkânı sunulduğu kaydedildi.

Ayrıca Wi-Fi 6 bağlantı teknolojisi, 180 derece açılabilen ekran yapısı ve ince çerçeveli tasarım gibi özelliklerin, Nirvana serisini hem iş hem de günlük kullanım için esnek ve verimli bir çözüm haline getirdiği, kullanıcıların nerede olursa olsun benzer performans ve konforu deneyimleyebildiği belirtildi.

Trakya Üniversitesi Meriç Sosyal Tesisleri'nde dijital dönüşüm çalışmaları çerçevesinde yapay zeka destekli robot garson hizmet vermeye başladı. Müşterilerle etkileşim kurabilen robot, sipariş sürecinde yönlendirme yaparken, özel günlerde sesli tepkiler vererek ortama farklı bir deneyim katıyor. Gelişmiş teknolojisiyle dikkat çeken robot, mutfaktan aldığı siparişleri çok katlı tepsi sistemiyle masalara ulaştırırken, servis sonrası boşların toplanmasına da katkı sağlıyor. Özellikle çocukların ilgisini çeken robot, tesise gelen ziyaretçiler tarafından ilgiyle karşılanıyor.

Teknolojiyi günlük yaşamın bir parçası haline getirme hedefi doğrultusunda güzel bir adım attıklarını belirten Trakya Üniversitesi Sağlık Kültür ve Spor Dairesi Başkanı Dr. Öğretim Üyesi Cem Taşkın, dijital dönüşüm çalışmaları çerçevesinde yapay zeka destekli robotu kullanmaya başladıklarını ifade etti. Türkiye'de üretilen robotun bulunduğu ortamı haritalayabilen, kendi kendine hareket edebilen ve görevlerini pratik şekilde yerine getirebilen bir teknolojiye sahip olduğuna değinen Taşkın, bu sayede hem hizmet süreçlerinin hızlandığını hem de verimliliğin arttığını belirtti. Robotun özellikle çocuklar tarafından yoğun ilgi gördüğünü aktaran Taşkın, dijital dönüşüm çalışmalarını daha da yaygınlaştırarak yapay, zeka destekli uygulamaları farklı alanlarda da geliştirmeyi hedeflediklerini söyledi.

Taşkın, tesisin bahçe kısmının hizmete açılmasıyla robot garson sayısını artırmayı hedeflediklerini ifade etti.

İlk kez robot garsonla karşılaştığını belirten müşterilerden Mustafa Maraşlıoğlu, 'Daha önce böyle bir deneyim yaşamamıştım. Servisin robot tarafından yapılması işleri kolaylaştırıyor. İleride belki yemekleri de robotlar hazırlayabilir' dedi.

Hamide Çetiner ise robotun siparişi getirmesine şaşırdığını ifade ederek, 'Siparişin bu şekilde gelmesi oldukça ilginç ve güzeldi. Teknolojinin daha da gelişeceğine inanıyorum. Ülkemiz adına daha iyi çalışmalar yapılmasını bekliyorum' dedi.

23 Mart - 1 Nisan tarihleri arasında düzenlenen Türkiye STEM Eğitimi Ulusal Çalıştayı kapsamında geliştirilen proje, çevre eğitimi ile STEM yaklaşımını aynı potada buluşturdu. Scientix çerçevesinde hazırlanan çalışma, ilkokul öğrencilerinin deniz kirliliğini tanımasını, çözüm üretmesini ve tasarım odaklı öğrenme sürecine aktif katılımını hedefliyor.

Projede mentör olarak görev yapan Aydın Sellioğ ile atölye lideri Seher Şeref öncülüğünde; Mersin’de görev yapan öğretmenler Sibel Çubuktar, Ayşe Pınar Üncü ve Semra Tunç Yaşa da ekipte yer aldı.

Hazırlanan senaryoda öğrencilerden, denizlerdeki plastik ve metal atıkları ayırt ederek toplayabilen bir deniz aracı tasarlamaları istendi. Projenin merkezinde ise deniz canlılarının yaşamını tehdit eden atık kirliliği yer aldı.

Uygulama sürecinde öğrenciler; suyun kaldırma kuvveti, mıknatısın bazı maddeleri çekme özelliği, yüzme-batma dengesi ve atık ayrıştırma gibi temel bilimsel kavramları kullanarak çözüm geliştirdi. Pet şişe, mıknatıs ve file gibi malzemelerle hazırlanan prototipler, gerçek bir çevre problemine yönelik somut çözümler sundu.

Dört ders saati olarak planlanan çalışmada öğrenciler; problem durumunu tartıştı, araştırma yaptı, tasarım çizimleri hazırladı ve prototiplerini test ederek geliştirdi. Süreç sonunda ortaya çıkan ürünler yalnızca bir model olmanın ötesine geçerek; iş birliği, eleştirel düşünme, yaratıcılık ve iletişim becerilerini de ortaya koydu.

“Denizlerin Derin Nefesi” projesi, çocukların doğaya karşı sorumluluk geliştirmesine katkı sağlarken geri dönüşüm bilincini de güçlendirdi. Çalıştay kapsamında hazırlanan bu proje, yerelde geliştirilen bir eğitim uygulamasının küresel bir çevre sorununa nasıl etkili bir yanıt verebileceğini göstermesi açısından önemli bir örnek olarak öne çıktı.+

Fuarın açılışına İl Millî Eğitim Müdür Yardımcısı Fatih Burğut, İlçe Millî Eğitim Müdürü Ali Uçar, il ve ilçe şube müdürleri ile çok sayıda davetli katıldı. Açılış kurdelesinin kesilmesinin ardından protokol üyeleri, öğrencilerin uzun süren emekler sonucu hazırladığı projeleri yerinde inceleme fırsatı buldu.

Öğrencilerin bilimsel araştırma yöntemlerini öğrenmeleri, bilim etiğini benimsemeleri ve günlük yaşamın sorunlarına sürdürülebilir çözümler geliştirmeleri amacıyla hazırlanan fuarda toplam 19 proje sergilendi. Disiplinler arası yaklaşımla hazırlanan projeler, ziyaretçilerden büyük beğeni topladı.

Stantları tek tek gezerek öğrencilerden projeler hakkında bilgi alan İl Millî Eğitim Müdür Yardımcısı Fatih Burğut ve İlçe Millî Eğitim Müdürü Ali Uçar, gençlerin sunum becerilerini ve akademik gelişimlerini yakından gözlemledi.

Akademik derinliğin ve kamu-sanayi iş birliğinin en rafine örneklerine sahne olan organizasyonda, Mersin Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Ahmet Hakan Öztürk ve Mersin Ticaret ve Sanayi Odası Genel Sekreteri Mahmut Taşhan’ın katılımları sürecin stratejik ağırlığını pekiştirdi. Mersin Valiliği AB ve Dış İlişkiler Bürosu Proje Merkezi Müdürü Nalan Sarıkabak ile Genç Girişimci Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Dr. Öğr. Üyesi Gürbüz Çomak’ın rehberliğinde şekillenen bu süreç, yarının teknoloji liderlerine ilham kaynağı oldu. Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Alper Günöz, AB Merkezi temsilcisi Ata Berk, Fütüristler Derneği üyesi ve TUA Denetçisi Ahmet Çakar’ın yanı sıra Volkan Dağlı, Bekirhan Dağlı ve Teknosanat Mersin ekibinin teknik desteği, organizasyonun başarıyla tamamlanmasında kritik bir rol oynadı.

Milli Teknoloji Hamlesinin Uzaydaki İmzası

"Bütün ümidim gençliktedir" felsefesinin "İstikbal, göklerdedir" vizyonuyla harmanlandığı iki günlük süreç sonunda, dereceye giren takımların ötesinde tüm katılımcılarda uyanan milli şuur en kıymetli kazanım olarak kayıtlara geçti. Gençlerin imkan ve fırsat tanındığında tahayyül sınırlarını nasıl zorlayabildiklerine dair sergilenen muazzam performans, Türkiye’nin uzay yarışındaki kararlılığını bir kez daha perçinledi. Uzay teknolojileri alanında atılan kararlı adımlar, gökyüzünün sadece bir bitiş değil, yepyeni bir başlangıç olduğunu tüm dünyaya ilan etti.

Mersin’in girişimcilik potansiyelini küresel standartlarla buluşturan bu vizyoner buluşma, yerel dinamiklerin ulusal hedeflerle nasıl kusursuz bir entegrasyon sağlayabileceğini kanıtladı. Merakın disiplinle, hayalin mühendislikle birleştiği her an, Türkiye’nin uzaydaki istikbali adına atılmış dev bir adım niteliği taşıyor. Gençlerin vizyoner gücüyle şekillenen bu iki gün, sadece teknik bir yarışma değil, Türkiye’nin gökyüzündeki imzası olarak hafızalara kazındı.

Yükseköğretimde kalite güvencesinin yaygınlaştırılması amacıyla gerçekleştirilen akreditasyon sürecinde; eğitim programları, akademik kadro, öğrenci merkezli öğrenme yaklaşımları ile ölçme ve değerlendirme sistemleri detaylı şekilde incelendi. Süreçte hazırlanan öz değerlendirme raporları ve kanıt temelli dokümantasyon çalışmaları belirleyici oldu.

Fakülte bünyesinde yürütülen çalışmalar, dekanlık koordinasyonunda kalite komisyonu ve bölüm temsilcilerinin katkılarıyla tamamlandı. Yapılan değerlendirmeler sonucunda İktisat ve İşletme bölümleri 4 yıllık akreditasyon alırken; Kamu Yönetimi, Maliye, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri ile Uluslararası İlişkiler bölümleri 3 yıllığına akredite edildi. Böylece fakültedeki tüm bölümler kalite standartlarını sağlayarak akreditasyon sürecini başarıyla tamamladı.

Rektör Erol Yaşar, elde edilen başarıya ilişkin yaptığı açıklamada, üniversitenin temel hedefinin çağın gereksinimlerine uygun, analitik düşünebilen ve uluslararası standartlarda yetkin bireyler yetiştirmek olduğunu belirtti. Yaşar, İİBF’nin tüm bölümleriyle aldığı akreditasyonun üniversitenin kalite vizyonunun somut bir göstergesi olduğunu ifade etti.

İİBF Dekanı Cemal Altan ise uzun ve titiz bir sürecin ardından elde edilen bu sonucun, fakültede yürütülen kalite güvencesi çalışmalarının güçlü bir çıktısı olduğunu vurguladı. Altan, akreditasyonun öğrencilerin aldığı eğitimin niteliğini artırdığını ve mezun diplomalarının değerini güçlendirdiğini kaydetti.

Mersin Üniversitesi, elde edilen bu başarıyla birlikte “araştırma üniversitesi” olma hedefi doğrultusunda kalite odaklı çalışmalarını sürdürmeye devam edecek.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan 6 ilde kayıpsız, kesintisiz ve kaliteli enerji dağıtımı hedefiyle faaliyetlerini sürdüren Dicle Elektrik, çevre ve ekonomi odaklı projelerine hız kesmeden devam ediyor. Diyarbakır ve Şanlıurfa'da bulunan trafo geri dönüşüm atölyelerini modernize ederek kapasitesini artıran şirket, kullanım ömrünü tamamlamış ya da çeşitli nedenlerle devre dışı kalan trafoları yenileyerek enerji altyapısına kazandırıyor. Çeşitli nedenlerle kullanım dışı kalan trafoların yenilenerek tekrar hizmete sunulduğunu ve bu sayede sürdürülebilir ekonomiye katkı sağlandıklarının altının çizen Dicle Elektrik Şebeke Operasyonlarından Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Nedim Tüzün, 'Diyarbakır ve Şanlıurfa'daki geri dönüşüm merkezlerimiz bölgemiz için önemli bir değer oluşturuyor. Son beş yıl içinde çeşitli nedenlerle kullanım dışı kalmış Diyarbakır'daki merkezde 2 bin 2, Şanlıurfa'daki merkezde ise bin 439 trafonun geri dönüşümünü başarıyla gerçekleştirdik. Böylece hizmet verdiğimiz 6 ilin tamamına hitap eden iki merkezimizde toplamda 3 bin 441 trafo yenileyerek tekrar kullanıma hazır hale getirdik. Döngüsel ekonominin en güzel örneklerinden olan bu çalışmalarımızla ekonomimize yaklaşık 642 milyon liralık bir katma değer sağladık. Ciddi yatırımlarla modernize ettiğimiz geri dönüşüm atölyelerimiz aynı zamanda sahada görev yapan teknik ekiplerimiz için de önemli birer uygulama ve eğitim alanı işlevi görüyor. Burada yapılan çalışmalar hem operasyonel verimliliği artırıyor hem de teknik personelimizin deneyimini geliştiren birer eğitim merkezi niteliği taşıyor' dedi.

Dicle Elektrik tarafından modernize edilen geri dönüşüm atölyelerinde trafoların yenilenmesinin yanı sıra çevresel etkileri azaltan çalışmalar da yürütülüyor. Atölyelerde yüzlerce ton trafo yağı rafine edilerek yeniden kullanılabilir hale getiriliyor. Bu sayede hem maliyet avantajı sağlanıyor hem de çevreye verilmesi muhtemel zararların önüne geçiliyor. Aşırı yüklenme, kaçak tüketim veya dış müdahaleler gibi nedenlerle kullanılamaz hale gelen trafoların yeniden değerlendirilmesi, enerji altyapısının daha sürdürülebilir şekilde yönetilmesine de katkı sunuyor.

Türkiye'nin çay başkenti Rize'de, çay atığından yola çıkan lise öğrencileri dikkat çekici bir bilimsel çalışmaya imza attı. Rize TOBB Fen Lisesi 10. sınıf öğrencileri Derin Şengül, Çağan Gültekin ve Leyla Omar, bölgede büyük miktarlarda oluşan çay atığını değerlendirerek antibakteriyel özellik taşıyan yenilikçi bir kaplama geliştirdi.

Yılda 83 bin ton çay atığı

Çay bahçelerinden toplanan yeşil çay filizlerinin fabrikalarda işlenirken ayrılan lifli kalın kısımları; çay atığı veya çay çöpü olarak adlandırılıyor. Araştırmalara göre Türkiye'de çay üretimi sonucunda yılda yaklaşık 83 bin ton çay atığı oluşuyor. Öğrenciler, bu büyük atık kaynağını bilimsel bir fırsata dönüştürerek çay posasındaki doğal bileşenleri kullanıp gümüş nanoparçacıklarla güçlendirilmiş hijyenik bir yüzey kaplama teknolojisi geliştirdi.

Gümüşün yeşil yolculuğu

'Gümüşün Yeşil Yolculuğu: Atık Çay Polifenolleri ile Güçlendirilmiş Hijyenik Kaplama Teknolojisi' adı verilen proje, yapılan laboratuvar testlerinde yüzde 99,5'e varan antibakteriyel etki göstererek dikkat çekti. Proje aynı zamanda TÜBİTAK 2204A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması'nda binlerce proje arasından ilk 6'ya girerek önemli bir başarı elde etti. Sağlık ve hijyen alanında oldukça önem taşıyan projenin farklı testler yapılarak daha da geliştirilmesi hedefleniyor.

Antibakteriyal kalkan

Geliştirilen antibakteriyel kaplama, su bazlı vernik ve benzeri kaplama malzemelerine entegre edilerek farklı yüzeylerde kullanılabilecek şekilde tasarlandı. Boya, vernik ve çeşitli kaplama ürünlerinin içine katılarak duvarlar, masa yüzeyleri, kapı kolları gibi temasın yoğun olduğu alanlarda uygulanabileceği belirtildi. Özellikle hastaneler, laboratuvarlar, gıda üretim tesisleri ve kuaförler gibi hijyenin kritik olduğu ortamlarda yüzeyleri bakterilere karşı daha güvenli yapacağı ifade edildi.

'Sıfır atık kapsamında, çay atığını değerlendirdik'

Projenin fikir aşamasını anlatan öğrencilerden Derin Şengül, bakterilerin yüzeylerde oluşturduğu risklerin bu çalışmanın çıkış noktası olduğunu belirtti. Şengül, 'Yaptığımız araştırmalarda bakterilerin birçok yüzeyde ciddi sorunlara yol açtığını gördük. Antibakteriyel kaplamaların bu soruna karşı etkili bir çözüm olduğunu fark ettik ancak bu kaplamaların çok yaygın kullanılmadığını gördük. Bu nedenle kendi kaplamamızı geliştirmeye karar verdik. Gümüş nanoparçacıklar geniş yüzey alanı sayesinde güçlü antibakteriyel özellik gösteriyor. Bu yüzden ana ham madde olarak gümüş nanoparçacık kullanmaya karar verdik. Bunun yanında sıfır atık yaklaşımı kapsamında çay atığını değerlendirmeyi hedefledik' şeklinde konuştu.

Hastanelerden okullara kadar geniş kullanım alanı

Projede yer alan öğrencilerden Leyla Omar ise bakterilerin yalnızca hastanelerde değil günlük yaşamın birçok alanında bulunduğunu söyledi. Omar, 'Kaplamayı üretirken çevre dostu yeşil sentez yöntemini kullandık. Ayrıca su bazlı vernik ile gümüş iyonlarını entegre ettik. Bu sayede kokusuz ve renksiz bir kaplama elde ettik. Duvarlar, masa yüzeyleri ve birçok farklı yüzeyde kullanılabilir. Hastaneler ve sağlık kuruluşları, laboratuvarlar, kuaförler, gıda üretim tesisleri, okullar ve toplu yaşam alanları olabilir. Yaptığımız testlerde bakterilerin üremesi için en uygun ortamda bile kaplamanın yüzde 99,5'e varan antibakteriyel etki gösterdiğini gördük. Farklı ortamlarda yaptığımız deneylerde yüzde 100'e varan antibakteriyel etkinlik de gözlemledik' dedi.

Zorlu ama başarılı bir süreç

Projede yer alan öğrencilerden Çağan Gültekin ise projenin uzun ve zorlu bir çalışma süreci sonunda ortaya çıktığını söyledi. Gültekin, 'Proje boyunca ekip olarak sürekli birlikte çalıştık. Bazen derslerle birlikte yürütmek zor oldu, çok yorulduk ve bazı denemelerde başarısız olduk. Ancak pes etmedik. Her başarısızlıktan sonra tekrar denedik ve hatalarımızdan öğrenmeye çalıştık. Sonunda böyle bir proje ortaya çıktı ve projemizin daha da gelişeceğine inanıyoruz' diye konuştu.

'Farklı çalışmalar öğrencilerime ilham verdi'

Projeye rehberlik eden Rize TOBB Fen Lisesi Kimya Öğretmeni Kadriye Dinç, öğrencilerin yerel bir atıktan yola çıkarak böyle bir teknoloji geliştirmesinin oldukça değerli olduğunu söyledi. Dinç, 'Uzun yıllardır öğrencilerle birlikte projeler yaparak onları bilimle tanıştırmaya çalışıyorum. Okulumuzda artık bilimle ilgili bir kültür oluştu diyebilirim. Gerçekten öğrencilerimiz çok meraklı ve bu meraklarının her geçen gün arttığını görüyorum. Onların bu ilgisi bize yansıyınca biz de kayıtsız kalamıyoruz. Sene başında öğrencilerim 'Hocam çok güzel bir proje fikrimiz var' dediklerinde ben de gerçekten çok heyecanlanmıştım. Projeyi dinlediğimde değerli bir çalışma olabileceğini düşündüm ve öğrenciler araştırmalarına başladılar. Ülkemizde yürütülen sıfır atık politikası ve yeşil sentez yaklaşımı, yani çevreye zarar vermeden faydalı ürünler üretme çabası her geçen gün daha da önem kazanıyor. Öğrencilerimiz de bu yaklaşımın içinde olmak istediler. Çalışmalarında bir atık ürün kullanmayı düşündüler ve bunun yerel bir atık olmasını istediler. Rize'de çok sayıda çay fabrikası var ve bu nedenle oldukça fazla çay atığı oluşuyor. Çay üzerine yapılan farklı çalışmalar da öğrencilerimize ilham verdi. Üniversitemizde ve çeşitli kurumlarda çay atığıyla ilgili çok güzel projeler yapıldığını gördüler. Bunun üzerine 'Öğretmenim biz de çay atığını kullanabiliriz' diyerek çalışmaya başladık' dedi.

'Test sonuçları başarılı çıktı'

Projede sağlık alanına yönelik bir çözüm geliştirmeyi hedeflediklerini belirten Dinç, çalışmanın nanoteknoloji ve çevre dostu üretim anlayışını buluşturduğunu ifade etti. Dinç, 'Ne yapabiliriz diye düşünürken sağlık alanına yöneldik. COVID-19 pandemisi ve hastane enfeksiyonları gibi sorunlar öğrencileri bu alanda bir çözüm geliştirmeye yönlendirdi. Gümüş, altın ve çinko gibi parçacıkları değerlendirmeye başladılar. Gümüşün antibakteriyel özelliği biliniyor ancak maliyeti yüksek. Biz de gümüşü çay atıklarıyla birleştirerek nanoteknoloji yardımıyla nano düzeyde üretip kaplama malzemesine entegre ederek antibakteriyel bir ürün elde etmeyi hedefledik. Yaptığımız analizler sonucunda çayın bu çalışma için oldukça uygun bir materyal olduğunu gördük. Öğrenciler su bazlı ve çevre dostu bir vernik kullanarak elde ettikleri nanoparçacıkları kaplamaya entegre ettiler. Böylece yüzeylere uygulanabilecek bir kaplama ürünü ortaya çıktı. Küçük bir prototip oluşturduk ve bunu ilimizdeki ilgili kurumların laboratuvarlarında test ettik. Sonuçlar bizi gerçekten heyecanlandırdı çünkü kaplamanın antibakteriyel özellik gösterdiği görüldü. Proje şu anda geliştirme aşamasında. Ar-Ge çalışmalarıyla ilerletmeyi planlıyoruz. Hastaneler, laboratuvarlar, gıda sektörü ve bakterinin üreyebildiği birçok ortamda kullanılabileceğini düşünüyoruz. TÜBİTAK 2204A yarışmasında binlerce proje arasından önce ilk 6'ya girdik. Bu bizim için çok önemli bir motivasyon oldu. Henüz ticari bir teklif yok ancak proje geliştikçe çok daha güzel sonuçlar ortaya çıkacağına inanıyoruz' diye konuştu.

Pandemiler ve bulaşıcı hastalıklar açısından önemi

COVID-19 pandemisi, virüs ve bakterilerin yüzeyler üzerinden de hızla yayılabildiğini tüm dünyaya gösterdi. Hastaneler, okullar, toplu taşıma araçları ve kamuya açık alanlarda yüzey hijyeninin ne kadar kritik olduğu bu süreçte daha net ortaya çıktı. Rize TOBB Fen Lisesi öğrencilerinin geliştirdiği antibakteriyel kaplama, bu açıdan önemli bir potansiyel taşıyor. Yüzeylerde bakteri oluşumunu büyük ölçüde engelleyebilen bu teknoloji; özellikle hastaneler, laboratuvarlar, gıda üretim tesisleri ve toplu kullanım alanlarında hijyen seviyesini artırabilecek bir çözüm olarak değerlendiriliyor. Yerel bir tarım atığı olan çay atığından geliştirilen bu kaplama, bulaşıcı hastalıklarla mücadelede çevre dostu ve yenilikçi bir yaklaşım sunması bakımından dikkat çekiyor.

NATO'daki karar vericiler ve komuta kademesi için haberleşme ve bilgi sistemlerinin, temini, kurulumu ve idamesinden sorumlu NATO İletişim ve Bilgi Ajansı (NCI Agency) ile STM Savunma Teknolojileri Mühendislik ve Ticaret A.Ş., arasında, NATO Integration Core (INT-CORE) Projesi'nin modernizasyonu ve yeni teknolojik alt yapılar kazandırılması için 2024 yılında sözleşme imzalanmıştı.

NATO INT-CORE yeni kabiliyetler kazanacak

NATO'nun bilgi sistemlerini daha etkin bir şekilde çalıştırmak ve karar alma süreçlerini hızlandırmak amacıyla geliştirdiği NATO Integration Core (INT-CORE) projesi ile farklı sistemlerinde gelen bilgiler standart hale getiriliyor ve sahadaki durumsal farkındalığın artmasına katkı sağlanıyor. NATO INT-CORE projesinde, Türk mühendisler tarafından kazandırılacak yenilikler arasında 'lake diver' ön plana çıkıyor. 'Data Lake' adı verilen 'veri gölü' savaş alanındaki farklı sistemlerden gelen büyük hacimli bilgileri bir araya getirirken; 'lake diver' ise bu veriler arasında anlamlı bağlamlar kurarak karar alıcılar için en kritik bilgileri öne çıkarıyor. Lake diver, büyük veri havuzlarında arama, filtreleme ve modelleme yaparak kritik bilgileri haritalar ile askeri karar vericilere sunuyor ve doğru kararların alınmasını sağlıyor.

'NATO'ya ileri teknolojiler geliştiriyoruz'

STM Genel Müdürü Özgür Güleryüz, 'Güvenlik ve savunma alanında uluslararası başarılarımıza bir yenisini daha eklemekten gurur duyuyoruz. 32 farklı ülkenin üye olduğu ve dünyanın en büyük askeri ittifakı NATO'da çok sayıda farklı bilgi sistemleri mevcut. INT-CORE projesi, NATO'nun farklı bilgi sistemlerini bir arada çalışabilir hale getiren bir teknolojik altyapı. Farklı sistemlerden gelen veriler, standart bir hale getiriliyor. Bu sayede, savaş alanında hangi bilgiye ihtiyaç varsa, doğru zamanda doğru kişilere iletilmesi sağlanıyor. INT-CORE projesinin gelişimi, bakımı ve destek hizmeti için daha önce 5 yıl boyunca mühendislik hizmeti sağladık. Edindiğimiz bu tecrübe ile şimdi de INT-CORE projesine hem modernizasyonu gerçekleştiriyor hem de yeni yetkinlikler kazandırıyoruz. Yeni özellikler arasında, 'Lake diver' da bulunuyor. Lake diver, NATO INT-CORE'da, veri tabanındaki hacimli bilgileri, etkin bir şekilde analiz ederek, karar vericilerin, haritalar üzerinde verileri anlamlandırmasına olanak sağlayacak. Şubat ayında projenin 7. paketinin kabulünü yapacağız. NATO'nun en büyük dijital tatbikatı olan CWIX'te INT-CORE'nin bu yetkinliklerini aktif olarak kullanılmasını sağlıyoruz ve bu yılki tatbikatta da yeni versiyonu kullanacağız. Türk mühendisliğini uluslararası arenada başarıyla temsil etmeye devam edeceğiz' dedi.

NATO'nun komuta kontrol süreçlerine güç veriyor

Savaş alanının tamamında durumsal farkındalığı önemli ölçüde destekleyen NATO INT-CORE projesi ile karar vericilere doğru zamanda, doğru bilginin verilmesi sağlanıyor. INT-CORE; komuta kontrol, müşterek resim, muharebe sahası, görev vb. ile ilgili bilgilerin yayılımını desteklemek için komuta kontrol iş süreçlerini içeriyor. NATO Entegrasyon Çekirdeği (INT-CORE), son olarak CWIX 2025 Tatbikatı'nda, bilgi entegrasyonu ve veri gölü (data lake) oluşturmak için aktif olarak kullanıldı. STM ayrıca, 2017-2022 yılları arasında INT-CORE projesinde güncelleme ve bakım hizmeti sağlamıştı. NATO INT-CORE projesi kapsamında, NATO'nun Afgan Görev Ağı Operasyon Merkezi'nde NATO Uluslararası Güvenlik Destek Gücü'nün (ISAF) operasyonel kullanımında olan Integration Core (INT-CORE) yazılımı için 5 yıl süreli bakım ve teknik destek hizmeti sağladı.

Türk firmasının NATO tecrübesi

'Bugünün değil geleceğin teknolojilerini' hedefleyen Türk firması, NATO için daha önce önemli projeleri hayata geçirdi. STM, NATO'nun stratejik seviye hava komuta kontrol ve füze savunma bilgi sistemi olan AirC2IS projesinin teknik çözümünü gerçekleştirerek geliştirme süreçleri içinde aktif olarak yer aldı.

NATO'nun istihbarat yazılımı Türk firmasına emanet

NATO'daki karar vericiler ve komuta kademesi için haberleşme ve bilgi sistemlerinin, temini, kurulumu ve idamesinden sorumlu NATO İletişim ve Bilgi Ajansı'nın (NCI Agency); NATO kapsamında istihbaratın yönlendirilmesi, toplanması, işlenmesi ve dağıtılmasına yönelik açtığı iki önemli ihaleyi de STM kazanmıştı. İmzalanan INTEL-FS2 projesi ile NATO'nun istihbarat altyapısı için yazılım geliştirmeye başladı. Çevik yazılım geliştirme yöntemi ile kullanıcıların istekleri doğrultusunda artırımlı olarak geliştirilen istihbarat uygulamaları dünya genelindeki NATO karargâhlarının istihbarat süreçlerini gerçekleştirmek için kullanılacak.

Türkiye NATO'nun karar alma süreçlerine destek oluyor

NATO'ya karar destek sistemi alanında 7 ayrı ihracat gerçekleştiren firma, NATO'nun, pandemi, büyük çaplı elektrik kesintisi, siber saldırılar ve insan hareketleri gibi stratejik şokların etkilerinin anlaşılması için geliştirdiği NATO Bütünleşik Elastikiyet Karar Destek Modeli ile stratejik karar destek alanında hizmet sunuyor. Bu model, büyük çaplı, karmaşık problemlerin oluşturacağı etkilerin doğru analizi ve karar vericiler tarafından çizilecek yol haritalarının belirlenmesinde kritik bir rol üstleniyor.

Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (SBTÜ) öncülüğünde geliştirilen 'Sığır Sağlığının ve Verimliliğinin İzlenmesine Yönelik Yerli Rumen Sensör Boluslarının Geliştirilmesi' projesi kapsamında, sığırların sağlık durumunu sürekli izleyebilen yerli bir sensör sistemi üretilecek. Biyouyumlu ve düşük güç tüketimine sahip olacak kapsül şeklindeki rumen sensör bolusu hayvanların iç vücut sıcaklığı, rumen pH değeri, aktivite düzeyi, geviş getirme davranışı ve rumen iç basıncı gibi kritik verileri anlık olarak ölçebilecek. Toplanan veriler kablosuz iletişim aracılığıyla dış sistemlere aktarılacak ve böylece hayvanların sağlık durumları gerçek zamanlı olarak takip edilebilecek. Erken uyarı sistemi gibi çalışacak teknoloji sayesinde doğum öncesi belirtiler, sindirim sistemi sorunları ve metabolik rahatsızlıklar erken aşamada tespit edilebilecek. Bu sayede hayvan ölümlerinin azaltılması, sürü sağlığının korunması ve işletmelerin ekonomik kayıplarının düşürülmesi hedefleniyor. Projede geliştirilecek yerli rumen bolusu teknolojisinin, mevcut benzer ürünlere kıyasla daha sade bir tasarıma sahip olması, daha az ekipmanla çalışması ve daha düşük maliyetle üretilebilmesi planlanıyor. Böylece üreticilerin bu teknolojiye erişimi kolaylaşırken, Türkiye'nin bu alandaki dışa bağımlılığının da azaltılması amaçlanıyor.

'Ülke ekonomisine katkı sağlanması bekleniyor'

SBTÜ koordinasyonunda yürütülen projeye Atatürk Üniversitesi, Erzurum Teknik Üniversitesi ve Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi de destek veriyor. Farklı üniversitelerin araştırma altyapılarının kullanılacağı proje kapsamında sensörleri içeren kapsülün tasarımı, elektronik devre doğrulama testleri ve saha denemeleri gerçekleştirilecek. Projenin tamamlanmasıyla birlikte hayvancılıkta dijital izleme teknolojilerinin yaygınlaşması, hayvan refahının artırılması ve yerli teknoloji üretimiyle ülke ekonomisine katkı sağlanması bekleniyor.

Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Sivas Bilim Teknoloji Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Fatih Kaburcuk, 'Bu geliştireceğimiz teknoloji sayesinde artık hayvanlar da konuşabilecek. Eskiden bu düşünce hayaldi fakat bu geliştireceğimiz teknoloji sayesinde ülkemizde gerçekleşecek. Daha sürdürülebilir ve verimli bir şekilde sığır yetiştiriciliği yapılacaktır. Böylece ülkemizde süt üretim miktarı ve et üretim miktarının artmasını sağlayacaktır' dedi.

'Artık hayvanların da dili olacak'

Hayvanların midesine yerleştirilen boluslar sayesinde hayvanların bir rahatsızlığı olup olmadığını tespit edebileceklerini söyleyen Fatih Kaburcuk, 'Sığırların ön midesi olan rumen kısmına yerleştirilen boluslar sayesinde sonrası sayesinde hayvanların vücut sıcaklığını midelerindeki PH derecesini ve bu sayede hayvanların rahatsızlık yaşayıp yaşamadığını, geviş getirmelerinde problem olup olmadığını veya ne kadar su içtiklerinin tespiti yapılabilir. Aynı zamanda sıcaklık sensörüyle hayvanın rahatsızlığının olup olmadığını önceden tespit edilebilir. Rumen sensör bolusunun içinde bulunan ivme sensörü sayesinde hayvanların adımları takip edilebilir. Eğer herhangi bir hastalık sebebiyle hayvanın hareketleri kısıtlandıysa önceden tespit edip gerekli müdahale erkenden yapılabilir, böylece muhtemel can kayıplarının önüne geçilebilir. Bu hayvanın midesine yerleştirilecek rumen sensör bolusu sayesinde hayvanların vücut sıcaklığı, mide sıvısında bulunan PH derecesi ve bir takım diğer sensörler vasıtasıyla hayvanların kızgınlık dönemi ve diğer olumsuz olabilecek komplikasyonların tespitini yaparak bize önceden haber verecek. Eskiden derlerdi ki hayvanların ağzı var dili yok. Fakat şimdi bu teknoloji sayesinde artık hayvanların ağzı var, dilleri de geliştirilecek teknoloji sayesinde olacaktır' dedi.

'Midede 5 yıl kadar durabiliyor'

Bu proje ile daha verimli bir sığır yetiştiriciliğinin yapılacağını belirten Kaburcuk, 'Bu sensör bolusu Avrupa'da birkaç firma tarafından geliştirilmişti. Fakat hali hazırda var olan sensör bir takım ilave bileşenlere ihtiyaç duymaktaydı. Fakat bizim geliştireceğimiz bu sensör bolusu ile sadece hayvanın midesine yutturulacak kapsül yeterli olacak. İlave olarak dışarıda bir takım baz istasyonu veya tekrarlayıcılara ihtiyaç olmayacaktır. Avrupa'da muadili olan rumen sensör bolusları yaklaşık 150 dolar civarındayken bizim geliştirmeyi planladığımız sensör bolusları yaklaşık 50-60 dolar civarında olacak. Böylece daha sade, daha uygun ve daha kullanışlı olarak insanımıza sunulacak. Bilim ve Teknoloji yöneticiliğinde gerçekleştirilecek olan bu ürün Atatürk Üniversitesi, Erzurum Teknik Üniversitesi ve Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi koordinasyonunda gerçekleştirilecektir. Bildiğiniz üzere bazı eski çizgi filmlerden hayvanları konuştururlardı. Bu geliştireceğimiz teknoloji sayesinde artık hayvanlar da konuşabilecek. Eskiden bu düşünce hayaldi fakat bu geliştireceğimiz teknoloji sayesinde ülkemizde gerçekleşecek. Daha sürdürülebilir ve verimli bir şekilde sığır yetiştiriciliği yapılacaktır. Böylece ülkemizde süt üretim miktarı ve et üretim miktarının artmasına neden olacaktır. Geliştirilecek olan rumen sensör bolusu, hayvanın midesinde yaklaşık beş yıl kadar durabiliyor' ifadelerine yer verdi.