01.12.2016, 13:27

Mersin Maruni Kilisesi ve Kilise Mimarlığına Bakış

Hıristiyanlıkta kendi ayin biçimlerini, dillerini koruyan ama Papa'nın otoritesini kabul eden Ortodoks ve Doğu Ortodoks kiliselerine Uniat kiliseler adı verilir. Bu kiliseler, kendi inanç biçimlerini, ibadet biçimlerini ve ibadet dillerini korurlar ancak piskoposları Papa tarafından onaylanmak zorundadır.

Dünyadaki Uniat Kiliseler

  1. Keldani Kilisesi
  2. Maruni Kilisesi                                               
  3. Melkit Kilisesi
  4. Kıpti Katolik Kilisesi
  5. Süryani Katolik Kilisesi
  6. Malabar Katolik Kilisesi
  7. Ermeni Katolik Kilisesi
  8. Rum Katolik Kilisesi
  9. Arnavutluk Katolik Kilisesi
  10. Gürcü Katolik Kilisesi'dir.
Bugün dünyanın birçok ülkesinde Asuri-Süryani halkının Asuri, Keldani, Arami, Süryani adıyla yüzlerce sosyal, kültürel dernekleri  ve bu dernekleri bünyesinde toplayan federasyonlar, konfederasyonları vardır. Asuri-Süryani halkının dinsel alanda üç ana mezhebe ayrılarak (Ortodoks, Katolik, Protestan) birbirinden ayrı 8 patrikliği vardır. Bunların hepsi köklerini 36-37 yıllarında kurulan Antakya Kilisesi'ne dayandırmaktadırlar.

1-Süryani-Ortodoks (Antakya Kilisesi), Patriklik Merkezi Şam-Suriye

2-Süryani-Katolikler (Antakya Kilisesi), Patriklik Merkezi Beyrut-Lübnan

3-Keldani-Katolik (Babil Kilisesi), Patriklik Merkezi Bağdat-Irak

4-Nasturi (Doğu Asur Kilisesi), Patriklik Merkezi Tahran-İran / Chicago-ABD

5-Nasturi (Doğu Havari Kilisesi) Patriklik Merkezi Bağdat-Irak

6-Malkoye-Ortodoks (Antakya Rum-Ortodoks Kilisesi) Patriklik Merkezi Şam-Suriye

7-Malkoye-Katolik (Antakya Rum-Katolik Kilisesi) Patriklik Merkezi Şam-Suriye

8-Maroniler (Antakya Kilisesi), Patriklik Merkezi Beyrut Lüban

 

9-Protestanlar

Kiliseler üç ana bölümden oluşur:

1-   Madebho (Mihrap, Sunak) Bölümü: Bu bölüm, ayinin icra edildiği ana bölümdür. Bu

bölüme papazın saygınlığı ve oturması için bir kürsü konulmaktadır. Ayrıca bu bölümde belirli

zamanlarda, özel anlamlar için açılıp kapatılan ve göklerdeki ruhsal varlıkları yeryüzündeki

insanlardan ayıran gök kubbesi olduğuna inanılan bir perde (settaro-satro) de bulunmaktadır.

Giriş bölümünün ortasında İncil sehpası vardır. Madebho, Mesih'in mezarını temsil eder ve bu

bölüme "hayklo" bölümünden ancak ruhanilerin çıkabildiği merdiven basamaklan, sırayla

dizilmiş melek sınıflarına işaret eder.

2-  Ruhani ve Diakoslara Özgü Gude (Grupluk) Bölümü: Süryani inancına göre Mor İgnatiyos

rüyasında, Yüce Allah'a göklerde iki grup melek tarafından gece gündüz durmadan övgüler

sunulduğunu görmüş ve bunun üzerine- kiliseye yerleştirmiştir. Sağdaki Gudo (kürsü)

Peygamberleri; soldaki Gudo, Resulleri temsil eder. Sağdaki Gudo'ya üstünde Azizlerin

hayatım anlatan "Husoyo" kitabı okunduğu İçin "Husoyo Kürsüsü" (Bağışlama Kürsüsü) de

denilir.

3-   İmanlı  Topluluğun Dua Bölümü: İmanlı topluluğun dua için hazır bulunduğu bölümdür.

Genellikle bu bolümün bitişiğinde cemaati duaya çağıran bir de çan bulunmaktadır.

 

 

Kiliseer planları acısından dört tipe ayrılır:
  1. Parokial tip,
  2. Manastır tipi,
  3. Merkezi tip ve
  4. Parokial tiple manastır tipinin birleşimi olan kompozit bir tip.
A- Parokial tip (uzunlamasına nef[1]), tipik bir mahalle kilisesi planıdır. Uzunlamasına bir nef, dikkati apsitteki mezbaha yönlendirir. Mezbah, birkaç basamakla yükseltilmiştir ve önündeki perde, kutsal insanlarla cemaati sembolik olarak ayırır. 6 ve 7.yy ve sonrasında inşa edilmiştir. Bemheimer'e göre parokial tip, eski Asur tapınaklarının Hıristiyanlığa uyarlanmış halidir. Her ikisi de tek neflidir ve her ikisinin de uzunlamasına narteksi vardır. Bernheimer, bu tip kiliselerin hepsinde bulunan yan duvarlara bitişik arkatiarın ve nefi örten tonozların sonradan eklendiğini söyler ve bu kiliselerin Hıristiyanlık öncesi modelleri gibi tonozsuz olduğunu iddia eder (Bernheimer 1939).

 



    Mor İzozoel Kilisesi

 

  

 

Mor Yahanon Kilisesi

 

 

 

 

 

B- Manastır tipi (enine nef) kiliselere, genellikle manastırların ana kiliselerinde rastlanır. Kuzey-güney aksında uzayan, üç bölümlü mezbahı olan manastır tipi kiliselerden bazilan, Mor Gabrid'deki Anastasya Kilisesi, Salah' taki Mor Yakup Kilisesi ve Midyat'taki Mor Abraham Kilisesi'dir. Nasturiler tarafından inşa edilmiş Nusaybin'deki Abraham manastır kilisesi de bu tip plana sahiptir. Bernheimer, bu tip planın yalnızca kuzey Mezopotamya'da ve Kapadokya'daki mağara kiliselerinde görüldüğünü söyler ve bu tip plam Du-ra'daki Helenistik döneme ait Artemis Nanaia'dan ayıran tek özelliğin apsisin yanındaki odaların nefe açılması



 

C- Merkezi tip plan, ö.yüzyıla tarihlenen Deyrul-Zafaran'in kilisesinde de görülür. Bu kilisenin yapımında, Mor Gabriel'deki Anastasius kilisesinde olduğu gibi, Dara şehrim inşa etmek için imparator Anastasius tarafından bölgeye gönderilen ustaların görev aldığı tahmin edilmektedir.

 



Deyrul-Zafaran'ın kilisesi

4- Parokial ve manastır tipi kiliselerin birleşmesiyle oluşmuş kompozit tiptir. İbadet mekanı parokial tipteki gibi doğu- bati aksında uzarken, doğuda manastır tipindeki gibi üç veya son

 

 

dönemlerde daha çok sayıda mezbah bölümü doğuda yer alır. Mardin ve Midyat bu tip

planlar bulunmaktadır.

 
 
 Kilise mimarisinde apsise dik yada paralel olarak yer alan ve birbirlerinden sütun yada paye dizileriyle ayrılan uzunlamasına mekanlara verilen ad.
Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
31°
açık
Namaz Vakti 24 Haziran 2021
İmsak 03:32
Güneş 05:17
Öğle 12:49
İkindi 16:40
Akşam 20:11
Yatsı 21:49
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30