04.03.2017, 21:42

AZAK HAN

Mersin Azak Han 1899
Yıktığımız ve yok ettiğimiz tarihi yapılarımızdan biri 1987

1886 yılında Adana Mersin arasında yapılan tren hattının faaliyete girmesiyle, Mersin’de ticari faaliyetler oldukça hızlandı. Bir tarafta demiryolu taşımacılığı ile Çukurova’da üretilen pamuk ve diğer ürünler kente girmeye başladı, diğer yandan gelen ürünler liman yoluyla tüm dünyaya gönderildi.
Demir yolu ve liman sayesinde ticaret arttı ve kısa sürede Mersin bir köyden bir ticaret başkentine dönüştü
Bu ticaret kentinin, ticaret kültürünün gerektirdiği yapıları inşa etmesi kaçınılmazdı. 1900’lü yılların başında dışardan gelen insanların barınacağı yerler yapıldı. Bunlar o dönemin şartlarında kuşkusuz hanlardı.
İşte o dönem Mersin’inin en önemli ticaret merkezi olan Uray Caddesinde, Azak Han inşa edildi. Azak Han 1899 yılında (1315) Marelanbus Şatır adında bir Rum tarafından inşa edildi. Azak Han’ın bulunduğu mahallenin adı Frenk Mahallesi idi.
Azak Han’ın daha sonra ki maliki olan Hamdi Paşa, gayri menkulü 1918 yılında (1334) Adanalı Hüseyin’e satmıştır. Gayri menkul sırasıyla 1922 yılında (1338) Hulusi Efendiye, 1927 yılında Abbas Hilmi Paşaya ve 1928 yılında da yapıya adını veren Azakzade'lere geçmiştir. 1986 yılında ise son maliki olan Mahir Şahin’e intikal etmiştir.
Azak Han önceleri yolcu ve yolcuların hayvanlarının barındığı bir han olarak kullanılmakta idi. Kentin liman iskelesine ve ticaret bölgesine yakınlığı nedeniyle, sonraları ticari faaliyetlerin yürütüldüğü bir merkez haline dönüşmüştür. Azak Han’ın ticari bir merkez olma durumu, yıkılıncaya kadar devam etmiştir.
Bu kentte doğup büyüyen yada son 40 yılını bu kentte geçiren herkesin bir şekilde Azak Han’la yolları kesişmiştir. Tüccarlar, Anadolu’nun çeşitli yörelerinden gelip hububat satan çiftçiler, ihracatçılar, nakliyeciler, noterde işi olan vatandaşlar, kente misafir olarak gelenler, dost ziyareti için uğrayanlar,Azak Han’ın devamlı müdavimleriydiler. Uray Caddesi gibi Azak Han’da, bu kentin ticari kimliğinin en önemli bir parçasıydı.
Azak Han 1974 yılında Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından kendi türünün az rastlanan örneklerinden biri olduğu gerekçesi ile koruma altına alındı ve tescillendi.
Ancak ne gariptir ki, eski yapılarda en küçük bir onarımı bile izne bağlayan Koruma Yasaları bu yapının korunmasında işlemedi. Gayri Menkulun sahibinin, mevcut binayı yıkıp 5 katlı inşaat yapmak üzere yaptığı başvuru, Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulunca 15.5.1987 tarihinde kabul edildi.
Binanın sökülmesi üzerine başlayan tartışmalar, yapıyı kurtaramadı. Hassas bir tarzda, restorasyon teknikleri kullanılarak, binanın askıya alınıp deformasyona uğrayan yapı elemanlarının değiştirilmesi ile ancak kurtarılabilecek yapı, rast gele sökülmeye başlanınca çöktü. Harabe halini alan yapı, maili inhidam (tehlike arz ediyor) kararı üzerine tamamen yıkılıp kaldırıldı.
Azak Han şu anda, çirkin bir beton yığınından oluşan garaj ve zemin katıyla Uray Caddesinin kalbine saplanmış bir hançer görünümündedir. Eskiyi geri getirmek mümkün değildir artık. Yapılması gereken; yapı sahibinin, şehir planlamacılarının, belediye ve mimarlar odası teknik elemanlarının, müze yetkilileri ve restorasyon uzmanlarıyla bir araya gelerek, bu yapının, Uray Caddesindeki tarihi dokuya uygun bir mimari yapıya dönüştürülmesidir. 
Yorumlar (2)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
Ökkeş KIR 4 yıl önce
Maalesef bizim yaptığımız en güzel iş tarihi yok edip betonlar dikmek yurt dışına gittiğimde imreniyorum o eski tarihi binaların korunup sağlam durmasına
Faruk Eroğlu. ANKARA. 5 ay önce
Tam bize has bir uygulama işte.
30°
açık
Namaz Vakti 24 Haziran 2021
İmsak 03:32
Güneş 05:17
Öğle 12:49
İkindi 16:40
Akşam 20:11
Yatsı 21:49
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30