17.02.2020, 23:44 108

KALABALIĞA KARIŞMAMAK

Geçen yazıda şehir hastaneleri merkezinde dünyada sağlık hizmetlerinin nereye gittiği ve neye dönüştüğü ve şehir hastanelerinin nerede olup neye dönüşebileceği üzerine yapıcı bir eleştiri ve analiz metni kaleme almıştım. Açıkçası hayli uzun olduğunu düşündüğüm metnin ilgi görüp çok fazla geri dönüş alması beni şaşırttı.

Ayrıca geri dönüşlerin bir kısmında şehir hastaneleri ile ilgili yeterli veri ve nitelikli analiz için sisteme ne kadar muhatap olduğumun tartışıldığını fark ettim.

Ki bu konuda beni eleştirenlerin haklı olduğunu düşünüyorum. Çünkü veri elde etme ve gözlem süreci ile ilgili daha detaylı bilgi vermeliydim. Fakat bu yazıyı daha da uzatacak ve metni kişiselleştirecekti.

Belli ve planlı bir disiplin çerçevesinde şekillendirdiğim bir tıp eğitimim oldu. Normal olanı yani hatasız işleyen beden ve sistemleri öğrendiğimde hasta ya da anormal olana daha nitelikli yaklaşabileceğim tavsiyesini fazlasıyla dikkate almışım. Öyle ki 4. sınıfa kadar fakülte başarı sıralamasında ilk 3’te yer almamın sebebi oldu.

Hekimlik mesleği ile ilgili asıl eğitim süreci sonra başladı. Çok iyi hocalarla nitelikli zaman geçirme imkanım oldu. Hastaya yaklaşım, doğru fizik muayene, iyi anamnez kitaplardan öğrenilebilecek şeyler değildir. İyi bir tıp eğitimi hasta başında ve iyi bir usta rehberliğinde olur. Şanslıydım ki eğitimim; iyi hocaların devlet üniversitelerini henüz terk etmediği ve öğrencilerine ayırabilecekleri zamanlarının olduğu döneme denk gelebilmişti. Onlarla daha fazla zaman geçirebilmek için birçok şeyden feragat etmiş olsam da hekimlik adına sahip olduklarımın çoğunu o zamana borçluyum.

Sosyal medyada bir grafik paylaştım. 1997-2017 yılları arasında ABD’de sektörlere göre fiyat değişikliği tablosu. Sağlık ve eğitim diğer sektörlerden farklı olarak enflasyonun 3 katı hızla pahalanmış. Açıkçası geçen yazıda ifade ettiğim ‘dünya genelinde nitelikli sağlık ve eğitimin; alım gücü azaldıkça en zor ulaşılan hizmetler olmaya başlayacağı’ iddiasını destekler nitelikte bir sonuç.

Temel eğitim konusunda bilmiyorum ama lise başarısı benimki gibi olan bir tıp fakültesi adayı öğrencisinin bizim aldığımız nitelikte bir tıp eğitimi alabilmesinin artık benim dönemimdeki kadar ucuz ve kolay olduğunu düşünmüyorum. İyi hocaların vakıf üniversitelerine geçtiğini ve en iyi fakülteler sıralamasına vakıf üniversitelerinin yerleşmeye başladığını ve iyi bir eğitim için çok daha fazla emek ve para gerektirdiğini görüyorum. Hatta dostlarıma sınırlı olan ekonomik kaynaklarını çocuklarının temel eğitimlerinden ziyade temel eğitim sonrası eğitimleri için ayırmalarını tavsiye ediyorum. Çünkü nitelikli akademik kadronun muktedire gebe ve muhteris akademik bürokrasiden kaçmaya devam edeceği olası bir sonuçtur.

Birkaç hafta önce yayla köylüsü bir hasta geldi. Halsizlik ve diz ağrılarından yaklaşık bir yıldır yakınmaktaymış. Birkaç yere başvurmuş ama sonuç alamamış. Komşuları beni tavsiye edince bir de bana görünmek için gelmiş.

Muayene ve anamnez sonrası kan tetkikleri ve akciğer filmi istedim. Enfeksiyon değeri yüksek ve akciğerinde bir kitle görünüyordu ki bu da şikayetlerini açıklıyordu. Uzun bir sevk notu ve kist hidatik ön tanısıyla 3. basamağa sevk ettim. Bu arada hastanın akıbetini de sistemden sürekli kontrol etmeye başladım.

Hasta yönlendirdiğim gibi 3. basamağa başvurdu. Tomografi istenmiş ve bir hafta sonra kontrole çağrılmıştı. Bu arada hasta aynı hafta içinde ilçedeki 2. basamak aciline başvurmuş ve tetkiklerden enfeksiyon seviyesinin arttığı görülüyordu. Hastayı sistemden takip ettim. Hasta kontrolüne gitmiş ve tomografisinde akciğerindeki kitle teyit edildiği gibi karaciğerini de kaplayan bir kitle olduğu görülmüştü. Hasta aynı ildeki bir başka üçüncü basamak merkeze sevk edilmişti. Aynı gün başvurmuş ve yatırılmıştı. Bir gün sonraki tetkiklerinde enfeksiyon seviyesinin daha yüksek olduğu görülüyordu. Hastaya müdahale edileceğini düşünerek takibi bıraktım.

Birkaç gün sonra hastanın kardeşi geldi. Hastanın yatırıldığı hastaneden çıkarıldığını ve onun için bir şey yapılamayacağının söylendiğini iletti. Hastanın en son tetkiklerini de getirmişti ve enfeksiyon değeri biraz daha yükselmişti. Bana hastanın durumunun iyi olmadığını ve nasıl bir yol izlemeleri gerektiğini sordu.

Soru; bu hasta için üçüncü basamaktan neden birinci basamağa geri dönmüştük. Üçüncü basamakta çözüm için bir öneri, anlaşılır bir açıklama ve belki bir yönlendirme neden gerçekleşmemişti.

Soru yukarıda dursun. Bu arada içinde bulunduğum sistemle ilgili birkaç itirafta bulunayım. Sistem nitelikli ve üst seviye sağlık hizmeti ihtiyacı olmayan kalabalıklar için çok iyi çalışıyor. Ücretsiz, ulaşılabilir ve hızlı. Gribal enfeksiyon, baş ağrısı, apandisit, böbrek taşı, vb gibi semptomatik yaklaşılabilen veya üst seviye donanım ya da ilgi gerektirmeyen hastalıklar için mükemmel ve bedava.

Ama hastalarımdan tecrübe ederek örnekleyecek olursam; romatolojik bir hastalık, operasyon gerektiren bir safra yolu kanseri, ciddi bir nörolojik hastalık, vs için nitelikli hizmet almak ne kolay ne de ucuz. Hatta ekonomik seviyesi zayıf birçok hasta için doğru muhataba ulaşmak neredeyse imkansız. Çünkü üçüncü basamak birçok merkez; yeterli sayıda ve nitelikte insan kaynağına sahip olamadığı için üst seviye sağlık hizmeti ihtiyacı olmayan kalabalıklar merkezli hizmet veriyor. Kalabalığa karışamayan, donanım ve ilgi gerektiren sağlık problemi sahibi azınlık ise; iyi hocalar ve nitelikli insan kaynağının tercih ettiği özel veya vakıf yapısındaki sağlık kuruluşlarına başvurulması gerektiği ile yüzleşiyor. 

Çözüm konusunda geçen yazıda önerilerim oldu. Kalabalıklara sunulan sağlık hizmeti kapsamında gerçekleşen israfı engellemek; daha fazla nitelik ve ilgi gerektiren sağlık hizmeti ihtiyacı olan azınlık için yatırım yapmak, bu hizmetin ulaşılabilirliğini ve sürdürülebilirliğini sağlamak gerek.

Saygıyla

Şamil Şensoy (17.02.2020)

Yorumlar (0)
15°
açık
Günün Anketi Tümü
MERSİN'DE SİZCE 2019 YILININ BÜROKRATI KİM ?
MERSİN'DE SİZCE 2019 YILININ BÜROKRATI KİM ?
Namaz Vakti 26 Mayıs 2020
İmsak 03:40
Güneş 05:20
Öğle 12:44
İkindi 16:33
Akşam 19:58
Yatsı 21:30
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20